Σώμα, ένας κόσμος στα όρια

DAVID SZALAY | Σάρκα | Μυθιστόρημα Μετάφραση: Βάσια Τζανακάρη Σελ. 384 | ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ψυχογιός, 2026

Βασίλης Τσιμπούκης

Σώμα, ένας κόσμος στα όρια

DAVID SZALAY | Σάρκα | Μυθιστόρημα Μετάφραση: Βάσια Τζανακάρη Σελ. 384 | ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ψυχογιός, 2026

Ο Ιστβαν, ο ήρωας της βραβευμένης με το Booker 2025 Σάρκας του Ντέιβιντ Σόλοϊ, θα μπορούσε να είναι και ένας χαρακτήρας από το πολεμικό βιντεοπαιχνίδι που παίζει μανιωδώς ο γιος του στην πολυτελή κατοικία της οικογένειας στη διάρκεια της λονδρέζικης φάσης του Ούγγρου μυθιστορηματικού πρωταγωνιστή που στα νιάτα του υπηρέτησε μισθοφόρος στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» στον πολύπαθο Περσικό Κόλπο. 
Πολλές πληροφορίες και ολίγον χαοτικές θα πείτε και θα έχετε δίκιο.

Ο Σόλοϊ τολμάει και πετυχαίνει σε μεγάλο βαθμό να αναπαραστήσει τη ζωή ενός δεκαπεντάχρονου που μεγαλώνει στη μετακομμουνιστική Ουγγαρία, γνωρίζει το ξύπνημα της σάρκας επώδυνα και τραυματικά, κατατάσσεται στο στρατό ως επίλεκτο μέλος ειδικών δυνάμεων για να βρεθεί στο Λονδίνο σαν σε άλλο πλανήτη. Παρασυρμένος σε μια κοινωνική και επαγγελματική ανέλιξη εκτοξεύεται στην τάξη των υπερπλουσίων βιώνοντας με δραματικό τρόπο την απώλεια της οικογένειάς του και βρίσκεται μόνος όχι στο κενό μιας εσωτερικής πτώσης αλλά στην αποδοχή μιας συνειδητής παραίτησης, στην αναγκαστική επιστροφή στο αφετηριακό σημείο εκεί όπου όλα άρχισαν και θα τελειώσουν. Από την αφέλεια και την απάθεια σε κάθε τι που βιώνει, είτε είναι η βία του πολέμου είτε η ρουτίνα της καθημερινότητας είτε ο ίλιγγος της επιτυχίας, έως την κλειστή πόρτα πίσω του στο μοναχικό τέλος. 


Ο Σόλοϊ εικονογραφεί έναν κόσμο που όλοι γνωρίζουμε. Εναν κόσμο σε σύγχυση και ρευστότητα όπου οι σχέσεις διαλύονται, οι θεσμοί αμφισβητούνται και η ψηφιακή επικοινωνία επιτείνει την αποξένωση. 
Το κλειστοφοβικό περιβάλλον του γενέθλιου τόπου στην αρχή και στο τέλος της αφήγησης έχει την επίγευση ενός μετα-αποκαλυπτικού κόσμου στην Ουγγαρία των ΜακΝτόναλντς, των Μίντια Μαρκτ, των υπηρεσιών σεκιούριτι, των συνοικιακών μικρομάγαζων και των στενάχωρων διαμερισμάτων στα συγκροτήματα λαϊκών κατοικιών. Ακολουθεί το κεντρικό κομμάτι της ιστορίας στο Λονδίνο των κοσμικών εστιατορίων, της μόδας, της εμπορευματοποίησης της τέχνης, μέχρι το σαρωτικό πέρασμα πανδημίας. 


Η κινηματογραφική ροή μιας πολυκύμαντης ζωής αποτυπώνει με φρενήρη ταχύτητα την τυχαιότητα ως τη μοναδική κινητήρια δύναμη που ορίζει την επόμενη σκηνή, το επόμενο επεισόδιο στο οποίο ο Ιστβαν πρωταγωνιστεί οριακά επικοινωνιακός, άθυρμα της σωματικότητάς του σαν τη σύγχρονη έκφανση μιας υπαρξιακής κενότητας. Κυριαρχούν τα γεγονότα, οι σκέψεις δεν αποτυπώνονται, οι εσωτερικές συγκρούσεις απουσιάζουν, οι επιθυμίες δεν εκφράζονται. Η ζωή του, όπως και το πέρασμά του από τη μια χώρα στην άλλη, αρθρώνεται με παθητικότητα, σχεδόν αδιαφορία. 
Η πραγματικότητα της Ευρώπης στον απόλυτο μετεωρισμό των αντιθέσεών της σε όλα τα επίπεδα, ειδικά στο εργασιακό και στις πολιτικές επιλογές σε θέματα μεταναστών ακόμα και εξωτερικής πολιτικής, αποτυπώνεται χωρίς καταγγελτικό λόγο και την ευκολία του διδακτισμού. Ο καταναλωτισμός, το κυνήγι της επιτυχίας και του πλουτισμού, η τυραννία της εικόνας και της κοινωνικών συμβάσεων περιγράφονται ως συμπτώματα ενός επιβαλλόμενου τρόπου ζωής με βαρύ τίμημα. Είναι η σύγχρονη αρένα του κατακερματισμένου χώρου και χρόνου όπου το ερώτημα τι ακριβώς σημαίνει να ζεις διαπερνάει το κείμενο με σωματική αμεσότητα. 


Η πρώτη ερωτική εμπειρία με την κατά πολύ μεγαλύτερή του γειτόνισσα και η τελευταία ερωτική ιστορία του Ιστβαν πριν βυθιστεί στην εσωτερική του ερημιά δίνονται όπως και οι ερωτικές σκηνές στο σύνολό τους χωρίς ίχνος ωραιοποίησης, χειρουργικά, σχεδόν αποστασιοπημένα. Η σεξουαλική επαφή είναι το μοναδικό μέσο του Ιστβαν για «να διαβάσει» τον κόσμο- οι επιθυμίες, οι ονειρώξεις, οι φαντασιώσεις του. 


Στον τρόπο γραφής του Σόλοϊ, η εναλλαγή σκηνικών, τόπων, καταστάσεων, κλιμακώσεων ή αποκλιμακώσεων περιγράφεται μινιμαλιστικά, με μια εξαντλητική οικονομία. Οι διάλογοι είναι απογυμνωμένοι από κάθε συναίσθημα. Επαναλαμβανόμενες φράσεις καθημερινότητας και η εμμονική χρήση ενός περιορισμένου λεξιλογίου δοκιμάζουν τις αντοχές του αναγνώστη. Μονολεκτικές απαντήσεις σε ερωτήσεις που μένουν μετέωρες. Μια περιφερόμενη, ασφυκτική μπαναλιτέ. Μια κατασκευή με τα λιγότερα υλικά. Το αφηγηματικό μέρος εστιάζει σε λεπτομέρειες, σε εικόνες που δημιουργούν ρωγμές, μια συνεχή μετατόπιση ορίων ανάμεσα σε όσα επιλέγονται να ειπωθούν και κυρίως σε όσα παραμένουν άρρητα.